W tym kraju nie ma pracy dla ludzi z moim wykształceniem.
Tą nieco przewrotną kalką z pewnego serialu (wiesz jakiego?) można by było podsumować wiele wypowiedzi moich klientów. I zwykle nie chodzi o dyplom lub jego brak. Po pogłębionej analizie predyspozycji, wartości, doświadczeń i potrzeb pojawia się wniosek: znalezienie oferty, która połączy wszystkie istotne czynniki, jest skrajnie mało prawdopodobne. Na nic przeredagowywanie CV czy szperanie po kolejnych portalach z ofertami.
Ogłoszenia tak często nie łączą zadań, warunków i sposobu działania, których dana osoba potrzebuje. Jedno stanowisko wykorzystuje część mocnych stron, ale jest rutyną. Drugie daje różnorodność, tylko w sztywnych godzinach i w środowisku pełnym rozproszeń. Trzecie brzmi ciekawie, dopóki nie okaże się, że rola jest tak wąska, że połowa kompetencji zostaje w teczce certyfikatów.
Nie mogę znaleźć pracy z ADHD
Dla niektórych po prostu nie ma pracy. W ogłoszeniach. Na początek często wchodzą standardowe strategie. Masz którąś na koncie?
1. Przymykam oko
Postawa pod tytułem „takie życie”. Prawie wszyscy znajomi narzekają na pracę, trudno. Biorę to, co najlepsze i ignoruję drugą stronę medalu.
Przykład od moich klientów? Kolejny rok w księgowości, gdzie mnożą się błędy, pogłębiając poczucie niekompetencji i odbywa się walka między nudą a stresem. Jednocześnie cieszy i trzyma w miejscu spójne doświadczenie, poczucie bezpieczeństwa i dobre wynagrodzenie.
U niektórych to się sprawdzi. Samorealizację da się wdrażać po godzinach, a praca idealna nie istnieje. Przy dość dużej mocy znoszenia niedogodności taka sytuacja może trwać.
U niektórych jednak niekorzystne czynniki kumulują się w czasie. Znika poczucie sensu, pogarsza się stan zdrowia albo wkraczają kolejne etapy wypalenia zawodowego, które na najtrudniejszym biegunie odbiorą możliwość wykonywania zadań. Na takie przeciążenie mogą być szczególnie narażone osoby z ADHD, zwłaszcza gdy przez długi czas funkcjonują w niedopasowanych warunkach. Zwykle motywacja do działania nie płynie u nich z faktu, że zadanie jest ważne, bo ktoś za nie płaci. Potrzeba znacznie więcej, by móc funkcjonować w dobrostanie.
2. Jeszcze jeden kurs
Równie często obserwuję ciągłe inwestowanie czasu, energii i pieniędzy w podnoszenie kwalifikacji. Jeszcze tego spróbuję, a teraz ceramika i projektowanie ogrodów. Nie znoszę Excela, to nauczę się tych tabel przestawnych i podyplomówkę jakąś machnę.
Profil zawodowy pęcznieje od osiągnięć edukacyjnych i potencjalnie dostępnych ścieżek kariery, ale problem zostaje. Jest tak wtedy, gdy rzuty po wiedzę i umiejętności odbywają się przypadkowo, bez strategii i doprecyzowanego celu. Z tak rozbudowanymi opcjami nadal trudno dopasować się do oczekiwań pracodawców. Poczucie niewykorzystanego potencjału pęcznieje razem z profilem.
Może się zdarzyć, że dość przypadkowo dobrana wiedza ukierunkuje na nową ścieżkę i ta ścieżka okaże się trafiona. Znacznie większe prawdopodobieństwo mamy jednak wtedy, gdy najpierw wybieramy cel, a później jeśli trzeba dobieramy kompetencje do uzupełnienia. Wiele osób z ADHD ma za sobą historię częstych krytycznych komentarzy dotyczących ich sposobu działania. Trzeba mieć szczególną uważność i weryfikować, czy sięganie po kolejne kompetencje ma uzasadnienie, czy być może jest tylko próbą podniesienia postrzegania swojej wartości wdeptanej w błoto słyszanymi hasłami czy popełnionymi dotąd błędami.
3. Szukam i szukam
Możemy mieć już dobrze uświadomione, w czym się sprawdzimy, co lubimy, co ma dla nas sens i jakie warunki pracy będą pasowały do naszych potrzeb. Wraz z tą świadomością – zbudowaną w doświadczeniach i samorozwoju a często terapiach czy doradztwach, pojawia się nieustępliwość, by zdobyć pracę adekwatną do tego zestawu. I tak mija szósty rok i dziesiąte miejsce pracy, a wciąż to nie to.
Dobrze jest ten proces zamknąć w ramy. Nazwać, co jeszcze sprawdzamy, w jaki sposób i do kiedy. Jeśli po tym terminie nadal nie tędy – zmieniamy strategię. I przestajemy szukać.
Kiedy żadna z tych strategii nie działa
Zamiast rezygnacyjnych podsumować o tym, że nie nadajemy się do żadnej pracy, lepszy będzie wniosek, że szukana praca nie występuje jeszcze w gotowej formie. Nikt jej nie zaoferował na portalu, bo nie mieści się w nazwie stanowiska.
Wtedy najczęściej pada myśl: załóż firmę. Czasem to jest dobre rozwiązanie. Nie dlatego, że każda osoba z ADHD powinna zostać przedsiębiorcą. Własna firma zdejmuje część ograniczeń ale dokłada inne wyzwania: sprzedaż, planowanie, formalności i konieczność samodzielnego tworzenia struktury. Dla części osób to nie jest wyjście. To wymiana jednego niedopasowania na drugie.
Pytanie nie powinno więc brzmieć wyłącznie: etat czy własna firma.
Bardziej użyteczne jest inne: jakich warunków potrzebuję, żeby dobrze pracować i w jaki sposób mogę je sobie zapewnić możliwie najmniejszym kosztem.
Odpowiedzią nie zawsze będzie firma. Czasem bardziej niszowa specjalizacja. Czasem praca projektowa. Czasem połączenie etatu z własnym projektem. Czasem wynegocjowanie innego zakresu odpowiedzialności. Czasem rola zbudowana wokół zestawu kompetencji, którego w ogłoszeniach po prostu nie ma.
Pada decyzja, żeby przestać szukać gotowca. Tyle że sama decyzja i stanięcie w „prawdzie” nic nie zmienia. „Przestać szukać” bez następnego kroku skończy się albo kolejną podyplomówką, albo kolejnym rokiem w miejscu, które powoli odbiera siły.
Co może być następnym krokiem?
Zanim założysz firmę, zapiszesz się na kolejny kurs albo rozpoczniesz następne przeglądanie ofert, warto ustalić, czego właściwie szukasz. Być może nie potrzebujesz zupełnie nowego zawodu. Być może wystarczy zmiana zadań, warunków pracy, specjalizacji albo sposobu wykorzystywania dotychczasowych kompetencji.
Jeśli masz już doświadczenie zawodowe, ale nie wiesz, jaki rodzaj zmiany będzie odpowiedni, podczas bezpłatnej 20-minutowej rozmowy wstępnej możemy krótko omówić Twoją sytuację i sprawdzić, czy moje wsparcie odpowiada Twoim potrzebom.